2. Maat
Wat is eigenlijk maat?
Maat (ook wel metrum genoemd) is heel kortgezegd een manier om een muziekstuk ritmisch in te delen.
Maat is de steeds terugkerende wijze waarop in de muziek geaccentueerde en ongeaccentueerde delen elkaar afwissellen.
Dus een beklemtoond en een onbeklemtoond deel worden steeds afgewisseld. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de slinger van een klok ( tik , tak , tik , tak)
Begrippen (Geel gedrukt alleen VWO)
Beat: Met het accent op de 1ste en 3de tel
Afterbeat: Dit is het tegenovergestelde, bij een afterbeat zit het accent op de 2de en de 4de tel
Offbeat (ook wel backbeat): Hierbij wordt de standaardbeat niet gevolgd, er kunnen dan ook op halve tellen pulsen zijn.
Hiernaast een voorbeeld van een offbeat.
Erg popular bij de snare drum.
Maataanduiding:
-Tweedelige maat: In een tweedelige maatsoort is 'om en om' een tel zwaar; in bijvoorbeeld een 2/8- of 2/4-maat is de eerste tel zwaarder dan de tweede. Ook maatsoorten met vier tellen (4/4, 6/8 etc.) zijn tweedelig: deze maatsoorten kunnen worden beschouwd als samengesteld uit twee groepjes van twee tellen, waarbij de eerste en derde tel zwaarder zijn dan de tweede en vierde. De eerste tel is daarbij iets zwaarder dan de derde - daarom spreekt men bij de eerste tel van het hoofdaccent, en bij de derde tel van een nevenaccent (zie plaatjes hieronder)
-Driedelige maat: In een driedelige maatsoort volgt na een zware tel telkens twee lichtere; in bijvoorbeeld een 3/8- of 3/4 -maat zijn de tweede en derde tel meestal lichter dan de eerste. In een driedelige maatsoort kun je de noten in de maat opdelen in groepjes van drie. Soms is daarbij sprake van een nevenaccent op de derde tel (Zie de bovenste drie kwart maat voorbeelden hieronder). In met name een 3/4-maat kan het gebeuren dat het accent niet op de eerste tel valt, maar op de tweede of derde tel. (Zie de onderste twee voorbeelden)
Tweedelig, driedelig of onregelmatige maatsoort?
Wanneer je het bovenste getal van de maatsoort aanduiding kan delen door 2 (en er komt een heel getal uit) dan is dit een tweedelige maatsoort. Als je dit kan delen door 3 dan is dit een driedelige maatsoort. Wanneer het bovenste getal van de maatsoort aanduiding niet valt te delen door 2 of 3 dan spreken we van een onregelmatige maatsoort (dit is dus bijvoorbeeld het geval wanneer er een 5 of een 7 als bovenste getal bij de maatsoortaanduiding staat)
In de voorbeelden hierboven is een drie kwartsmaat gebruikt (een 3/4 maat)
We kunnen het getal 3 niet delen door 2 maar wel door 3, dus is een 3/4 maat een driedelige maatsoort.
-Onregelmatige maat:
Voorbeelden van onregelmatige maatsoorten zijn de 5/8 maat en de 7/8 maat.
Deze kan je ook wel in groepjes verdelen alleen zijn deze groepjes niet gelijk qua aantal noten.
Voorbeeld:
*Let op, dit geldt voor alle maatsoorten: Wanneer je een accent hoort dan begint een nieuw groepje noten in de maat.
Maatstreep: Dit scheidt de verschillende maten van elkaar.
Maatwisseling: Er wordt in een stuk van maat gewisseld.
Opmaat:
Polymetriek: Polymetriek is het gelijktijdig voorkomen van verschillende maatsoorten in (vooral meerstemmige) muziek.
Er worden dus twee verschillende maatsoorten dan gecombineerd, de accenten in deze maten vallen niet steeds samen.
Puls: Iedere tel in de maat heeft een 'puls'. Je kan dit ook eigenlijk gewoon een accent noemen. De puls is bijvoorbeeld in een afterbeat sterker op de 2de en 4de tel dan op de 1ste en de 3de en bij een normale beat andersom.
Tactus: Pulsbeweging in een ritmische structuur in een muziekstuk (2- of 3-deligheid kan je hierin opmerken).
Tegenaccent: In vierkwartsmaat heeft de 1e tel het hoofdaccent, de 3e tel het nevenaccent. De 2e en 4e tel zijn niet beklemtoond.
Vol overgave en vaak onafgebroken slaat een drummer tegenaccenten op de 2e en 4e tel. De drummer geeft dus een tegenaccent en slaat een after beat.
Let op: De maataccenten blijven gewoon op de 1e en 3e tel, daar zorgen de zang en andere instrumenten wel voor. De maataccenten op de 1e en 3e tel zijn namelijk zo sterk in de muziek verankerd, dat geen drummer ze aan kan, hoe hard hij ook op de 2e en 4e tel slaat. Een drummer geeft de after beat meestal op de snaartrom, soms op andere onderdelen van het drumstel. Natuurlijk kan ook een ander instrument de after beat laten horen, bijvoorbeeld een gitaar.
